Geçiş dönemi adaleti ve belgesel sinema Özgür Sinematek’te konuşuldu
Nilgün Yelpaze, Çukurova Üniversitesi'nde verdiği seminerde 61 belgesel üzerinden yaptığı araştırmayı aktararak, belgesel sinemanın geçiş dönemi adaletindeki rolünü değerlendirdi.
Marburg Üniversitesi Çatışma Araştırmaları Merkezi doktora adayı ve araştırma görevlisi Nilgün Yelpaze, EUPeace programı kapsamında misafir araştırmacı olarak bulunduğu Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi Özgür Sinematek Cep Sineması'nda "Geçiş Dönemi Adaleti Kapsamında: Barış Süreçleri ve Belgesel Sinema" başlıklı doktora semineri verdi.
Yelpaze, geçiş dönemi adaleti süreçlerinde belgesel sinemanın yalnızca pasif bir sanatsal çıktı değil, adalet arayan doğrudan bir aktör olduğunu ifade etti.
Konuşmasında geçiş dönemi adaleti kavramını ve dünya genelindeki sinemasal örneklerini aktaran Yelpaze; Güney Afrika, Bosna ve Sırbistan gibi ülkelerde faillerin işledikleri suçlarla yüzleştirildiği bir “fail sineması” alt türünün geliştiğini belirtti. Yelpaze, Türkiye’de kurmaca alanda bazı örnekler bulunsa da belgesel sinemada henüz bir “fail sineması” oluşmadığını belirtti.
Araştırma kapsamında 2010-2022 yılları arasındaki 61 belgesel filmi metin odaklı film analizi yöntemiyle ele aldığını ve yönetmenlerle görüşmeler yaptığını belirten Yelpaze, veri toplamanın oldukça zorlu olduğunu belirtti. Gözaltında kayıplar ve katliamlar gibi ağır insan hakları ihlalleri üzerine çalışmanın psikolojik olarak yıpratıcı bir süreç olduğunu dile getiren araştırmacı, etkinliğin soru-cevap kısmında yöntemine ilişkin soruları yanıtladı.
Çalışması kapsamında metin analizinde filmlerdeki karakterlerden ziyade sahne geçişleri, kamera açıları ve kurgu üzerinden yönetmenin kurduğu genel metne odaklandığını söyleyen Yelpaze, çalışmasının seyirci alımlamasını kapsamadığını, odağının doğrudan filmlerin anlatısı olduğunu belirterek sunumunu tamamladı.
Haber: E. Eda Gürgen
Fotoğraf: Emine Kuşçi